Original PDF Flash format s-zydłów,-leżący-na-szlaku-han-  


S Zydłów, Leżący Na Szlaku Han

KURIER ZIEMI SZYDŁOWSKIEJ
WAPIENNIK
ZABYT
Y KI KULTU
L
RY
R

MATERIALNEJ
SZYDŁOWA
O

S zydłów, leżący na szlaku han- datkami organicznymi, jak trawa, ple-
dlowym z południa Europy
wy, czy też jaja ptasie.
przez Kraków, Wiślicę i San-
Jak wiadomo z badań archeolo-
domierz na północ do Gdańska,
gicznych, gdy człowiek nauczył się
oprócz funkcji etapowej, pełnił ważną
posługiwać ogniem, odkrył, że roz-
F
o
t
.
rolę warownego miasta, chroniącego
drobnione skały poddane działaniu

Z

a
r
ciągnące tabory kupieckie przed gra-
ognia, a następnie zmieszane z wo-
c
h
i
w
sującymi na ów czas rabusiami.
dą mają zdolność twardnienia na po-
u
m

A
Rola ta wymagała nie tylko odpo-
wietrzu.
u
t
o
r
a
wiednio sprawnych strażników, ale w
Po dodaniu piasku tworzą zaprawę,

równym stopniu odpowiedniej zabu-
która wiąże mury i twardnieje.
węglem drzewnym, miały większą
dowy, mogącej stawić czoło ewentu-
Znajomość technologii palenia
wydajność i dawały wapno palone o
alnym napastnikom.
wapna sięga 3000 lat p.n.e. Egipcja-
znacznie lepszej jakości.
Stąd do dzisiejszego dnia zacho-
nie używali wapiennych zapraw do
Był to przełom XVI i XVII wieku.
wane elementy wspaniałych murów
budowy piramid oraz wapnowania
Można bez większego błędu przy-
warownych, baszt obronnych, frag-
gleby.
jąć, że w pobliżu ówczesnego Szy-
menty fosy niegdyś wypełnionej wo-
Zaprawa wapienna jest prawie we
dłowa funkcjonował dobrze rozwinię-
dą, utrudniającej przedostanie się do
wszystkich budowlach rzymskich.
ty przemysł wapienniczo-gipsowy.
miasta.
Po okresie rzymskim nastąpił okreso-
Zakrojone na szeroką skalę prace
Budowle i budynki, a szczególnie
wy regres w wykorzystaniu spoiw
budowlane obwarowań obronnych i
warowne techniczne urządzenia, były
wapiennych i gipsowych. Dopiero z
murów miejskich wymagały, dostawy
wznoszone najczęściej z surowego
początkiem XIII wieku zaczęto sze-
znacznych ilości wapna jako składni-
kamienia wapiennego, dobywanego
rzej stosować znów te spoiwa.
ka zapraw wiążących.
z okolicznych kamieniołomów pogó-
I tu możemy odpowiedzieć sobie
Stojący do dzisiejszego dnia na
rza szydłowskiego. Jako materiału
na pytanie, jaki poziom techniki cywi-
obrzeżu Szydłowa nieczynny szybo-
wy piec wapienniczy, został zbudo-
wany w miejscu gdzie również daw-
niej wypalono kamień wapienny.
Świadczy o tym ukształtowanie oko-
licznych terenów charakterystyczne
dla wyrobisk poeksploatacyjnych.
Bez specjalistycznych badań trud-
no określić dokładnie kiedy piec zo-
stał wybudowany. Należy sądzić, że
budowa tego pieca może być dato-
wana na okres najintensywniejszej
rozbudowy miasta i jego obiektów
warownych do czego konieczne były
znaczne ilości zaprawy wiążącej.
Stanowi on bardzo ważny zabytek
kultury technicznej, charakteryzujący
poziom cywilizacyjny miejscowej spo-
łeczności, nie odbiegający od analo-
gicznego, spotykanego w rozwinię-
wiążącego przy wznoszeniu budowli
lizacyjnej w tym czasie reprezentował
tych krajach ówczesnej Europy Za-
uż y wano z a pr a wy wapi en no-
Szydłów.
chodniej.
piaskowej.
Piece polowe (szkic nr 1), jako mało
Zachowana zewnętrzna konstruk-
Początki materiałów wiążących
wydajne i trudne w eksploatacji były
cja szybu pieca wykonana z surowe-
sięgają pary tysięcy lat p.n.e. Odkry-
coraz mocniej wypierane przez piece
go kamienia wapiennego, posiada w
to, że pierwotnie materiałami wiążą-
komorowe o przekroju prostokątnym,
swej dalszej części furtę, przez którą
cymi przy wznoszeniu murów była
potem kołowym (szkic nr 2). Opalane
pobierano wypalone wapno. Piec
glina lub iły mieszane z różnymi do-
początkowo drewnem, a z czasem
pracował w sposób ciągły. Przez
Strona 18
Kurier Ziemi Szydłowskiej nr 1/2005 (XXVIII)


zima 2005
WAPIENNIK
otwór w górnej części szybu zasypy-
wano na przemian warstwami ka-
mień wapienny i paliwo (węgiel
drzewny, torf lub węgiel kamienny).
Dostawa surowca do pieca odbywała
się zazwyczaj po drewnianej estaka-
dzie z poziomu eksploatacji kamienia
do otworu zasypowego. Estakada ta
niestety nie zachowała się do obec-
nych czasów.
Wsad obsuwając się w dół szybu
pieca był podgrzewany spalinami ze
strefy wypału, następnie węgiel ule-
gał zapaleniu i w strefie wypalania
gdzie temperatura dochodziła do
1200° C, kamień wapienny ulegał
rozkładowi według reakcji:

CaCO3 → CaO + CO2
nego rodzimej materialnej kultury
mysłowe i zabytki kultury materialnej

Dwutlenek węgla – CO2 , ze spalina-
technicznej, stanowiącej kanwę na
zachowane są jako atrakcyjne ekspo-
mi uchodził do atmosfery, a wapno
której mogły się rozwinąć: warowne
zycje.
palone w dolnej części pieca ochło-
miasta, wspaniałe pałace i rezyden-
Przykładem może być ponad 50 kilo-
dzone, było wybierane przez dolną
cje, a wraz z nimi literatura, sztuki
metrowa trasa po byłych kopalniach
furtę jako gotowy produkt (szkic nr 3).
piękne – malarstwo i rzeźba.
Emscher-Park w Klobacka lub An-
Szyb pieca wapiennego w swojej
Zabytki kultury materialnej miesz-
gelsberg w środkowej Szwecji i wiele
górnej części z czasem został dodat-
kańców Ziemi Szydłowskiej powinny
innych. Uczmy się od doświadczo-
kowo nadbudowany zwężającym się
być również z pietyzmem chronione
nych!
kominem z cegły, w celu uzyskania
przed dewastacją i ruiną.

większego ciągu i szybszego prze-
Wzorem powinna być idea, którą
inż. Bohdan Hrehorowicz
biegu procesu technicznego.
kierują się społeczności lokalne wielu
Budowla ta jest materialnym dowo-
regionów i miejscowości w Europie
dem wysokiego poziomu cywilizacyj-
Zachodniej. Nieczynne obiekty prze-
Kurier Ziemi Szydłowskiej nr 1/2005 (XXVIII)
Strona 19